جهانیشدن دیگر یک مفهوم انتزاعی نیست. واقعیتی است که کسبوکارها و متخصصان منابع انسانی روزانه با آن سروکار دارند. مدیریت نیروی کار در کشورهای مختلف. رعایت قوانین کار متنوع. درک تفاوتهای فرهنگی. جذب استعدادهای بینالمللی. اینها بخشی از چالشهای مدیریت منابع انسانی در مقیاس جهانی است. در این زمینه، سوالی که مطرح میشود این است: منابع آموزشی موجود، مانند کتاب "مدیریت منابع انسانی" گری دسلر، تا چه حد برای این محیط بینالمللی مناسب هستند؟
کتاب دسلر در اصل با تمرکز بر محیط کسبوکار آمریکای شمالی نوشته شده است. بسیاری از مثالها، قوانین و رویههای مورد بحث، ریشه در این زمینه دارند. این یک محدودیت بالقوه برای خوانندگانی است که در سایر نقاط جهان فعالیت میکنند. با این حال، نباید ارزش کتاب را بهکلی نادیده گرفت. بسیاری از اصول و مفاهیم اساسی مدیریت منابع انسانی، ماهیتی جهانی دارند. مفاهیمی مانند اهمیت تناسب شغل و شاغل، لزوم ارزیابی عملکرد منصفانه، یا نقش انگیزش در بهرهوری کارکنان.
دسلر در ویرایشهای اخیر تلاش کرده است تا جنبههای بینالمللی را بیشتر مورد توجه قرار دهد. فصلهای یا بخشهایی به مدیریت منابع انسانی بینالمللی، تفاوتهای فرهنگی، و مدیریت کارکنان خارجی (Expatriates) اختصاص یافته است. این تلاش قابل تقدیر است. اما شاید هنوز کافی نباشد. چالشهای مدیریت منابع انسانی در آسیا، اروپا، آفریقا یا آمریکای لاتین تفاوتهای ظریف و گاه عمیقی با یکدیگر و با آمریکای شمالی دارند. پوشش کامل این تنوع در یک کتاب واحد بسیار دشوار است.
به یاد دارم چند سال پیش در پروژهای در یکی از کشورهای آسیای جنوب شرقی مشارکت داشتم. وظیفه ما کمک به پیادهسازی یک سیستم مدیریت عملکرد جدید بود. رویکردی که در ابتدا بر اساس مدلهای غربی، مشابه آنچه در کتاب دسلر توضیح داده شده بود، طراحی شد. اما بهسرعت متوجه شدیم که تأکید زیاد بر بازخورد مستقیم و فردی، با فرهنگ سازمانی و اجتماعی آنجا همخوانی ندارد. فرهنگ آنجا بیشتر بر هارمونی گروهی و احترام به سلسلهمراتب تأکید داشت. مجبور شدیم رویکرد خود را بهطور قابل توجهی تعدیل کنیم. این تجربه به من آموخت که اصول جهانی باید با حساسیت فرهنگی به کار گرفته شوند.
تحقیقات در زمینه مدیریت میانفرهنگی نیز بر این نکته تأکید دارند. مطالعهای در "ژورنال بینالمللی مطالعات میانفرهنگی" در سال ۲۰۲۴ نشان داد: "اثربخشی شیوههای مدیریت منابع انسانی بهشدت تحت تأثیر هنجارهای فرهنگی غالب در یک جامعه است. انتقال مستقیم مدلها از یک فرهنگ به فرهنگ دیگر، بدون در نظر گرفتن زمینه، اغلب منجر به شکست میشود." این یافته اهمیت نگاه تطبیقی و انتقادی به منابع آموزشی مانند کتاب دسلر را برجسته میکند.
با این حال، کتاب دسلر میتواند بهعنوان یک نقطه شروع خوب عمل کند. آشنایی با مدلها و رویکردهای رایج در یکی از اقتصادهای بزرگ جهان (آمریکا) ارزشمند است. این کتاب چارچوبی برای تفکر فراهم میکند. سپس دانلود کتاب مدیریت منابع انسانی بینالمللی باید این دانش را با درک عمیق خود از زمینه محلی ترکیب کنند. آنها باید بتوانند اصول را از رویهها تفکیک کنند. و راهحلهایی را طراحی کنند که هم کارآمد باشند و هم با فرهنگ و قوانین محلی سازگار.
در سال ۲۰۲۵، با افزایش مهاجرتهای کاری، دورکاری بینالمللی، و فعالیت شرکتهای چندملیتی، اهمیت مدیریت منابع انسانی جهانی بیش از پیش خواهد بود. متخصصان این حوزه باید دارای صلاحیتهای میانفرهنگی قوی باشند. آنها باید بتوانند تفاوتها را درک کنند، به آنها احترام بگذارند و از تنوع بهعنوان یک مزیت رقابتی استفاده کنند.
کتاب دسلر، با تمام محدودیتهایش در پوشش جهانی، همچنان میتواند بخشی از جعبهابزار این متخصصان باشد. بهخصوص اگر در کنار منابع دیگری که بهطور خاص بر مدیریت منابع انسانی در مناطق مختلف جهان تمرکز دارند، مورد استفاده قرار گیرد. همچنین، ویرایشهای آینده کتاب میتوانند با گنجاندن مطالعات موردی بیشتر از کشورهای مختلف و تحلیل عمیقتر تأثیر فرهنگ بر شیوههای منابع انسانی، غنای بیشتری پیدا کنند.
در نهایت، مدیریت منابع انسانی در دهکده جهانی نیازمند ذهنی باز، کنجکاوی فرهنگی و توانایی انطباق است. هیچ کتابی نمیتواند جایگزین تجربه مستقیم و یادگیری مستمر در این زمینه شود. اما کتاب دسلر میتواند مبانی نظری و برخی ابزارهای اولیه را فراهم کند. استفاده هوشمندانه از این منبع، در کنار توسعه صلاحیتهای میانفرهنگی، میتواند به موفقیت متخصصان منابع انسانی در عرصه بینالمللی در سال ۲۰۲۵ و فراتر از آن کمک کند.